{
  "api": "Identix.org",
  "versie": "v1 (bèta)",
  "onderdeel": "newsroom.feed",
  "bron_type": "eigen-dienst",
  "gegenereerd_op": "2026-09-07T20:08:25Z",
  "duur_ms": 1.0,
  "integriteit": {
    "algoritme": "sha-256",
    "canonieke_vorm": "json.dumps(data, sort_keys=True, separators=(',',':'), ensure_ascii=False)",
    "hash": "e718a556dfd51a5d1b6afbbcb6d65c4a975de147e040bd387ce5384187384134"
  },
  "bronnen": [
    {
      "naam": "Identix.org nieuwskamer",
      "instantie": "Identix.org",
      "licentie": "CC0",
      "status": "ok",
      "bron_url": "https://identix.org/nieuwskamer"
    }
  ],
  "data": {
    "titel": "Identix.org — nieuwskamer",
    "beschrijving": "Dagelijkse analyse op eigen cijfers — elk artikel herleidbaar tot de bronrespons, elke grafiek met bron, licentie en recept.",
    "laatste_publicatie": "2026-09-07",
    "aantal": 2,
    "items": [
      {
        "id": "2026-09-07-analyse-duur-gas-en-dreigend-stroomtekort-moeten-de-kolencentrales-toch",
        "datum": "2026-09-07",
        "type": "analyse",
        "titel": "Kolencentrales dicht in 2030? De gascentrales draaien al fors minder dan in 2020",
        "samenvatting": "Terwijl NU.nl Economie meldt dat er opnieuw discussie is over het sluiten van de kolencentrales in 2030, laten de productiecijfers zien dat Nederland zijn gascentrales de afgelopen jaren juist veel minder heeft laten draaien.",
        "context": [
          "NU.nl Economie schrijft dat voorzichtig een nieuw debat ontstaat over het lot van de Nederlandse kolencentrales. Die moeten in 2030 sluiten, maar volgens sommige experts is dat riskant nu gas duur is en een stroomtekort dreigt. De vraag die op tafel ligt: toch openhouden, of vasthouden aan de klimaatbeloftes?",
          "Dat debat gaat over meer dan twee of drie fabrieksschoorstenen. Kolen- en gascentrales zijn de achtervang van het net: ze kunnen bijspringen als het niet waait en de zon niet schijnt. Wie ze sluit, moet die zekerheid ergens anders vandaan halen. Wie ze openhoudt, schuift de uitstoot vooruit.",
          "Hoe groot die achtervang inmiddels is, blijkt uit de cijfers van CBS StatLine. Volgens eigen telling van Identix produceerden gascentrales in 2024 nog 43.232 miljoen kilowattuur elektriciteit. In 2020 lag die piek op 71.196 miljoen kilowattuur: een daling van 38 procent in vier jaar. De gascentrales zijn dus al een stuk minder gaan draaien.",
          "Tegelijk daalde de uitstoot. De CO₂-uitstoot van de Nederlandse economie kwam in 2024 naar raming uit op 307.698 miljoen kilogram, tegen 355.502 miljoen kilogram in 2021 — 13 procent lager. Precies daar zit de spanning die NU.nl Economie beschrijft: wie de kolencentrales langer openhoudt voor de zekerheid, zet die lijn onder druk. De cijfers zijn via identix.org na te tellen."
        ],
        "links": [
          "/v1/energielabel",
          "/v1/openverduurzamen"
        ],
        "bronnen": [
          {
            "naam": "NU.nl Economie",
            "url": "https://www.nu.nl/klimaat/6408493/duur-gas-en-dreigend-stroomtekort-moeten-de-kolencentrales-toch-openblijven.html",
            "rol": "marktbericht"
          }
        ],
        "marktbron": {
          "naam": "NU.nl Economie",
          "titel": "Duur gas en dreigend stroomtekort: moeten de kolencentrales toch openblijven?",
          "url": "https://www.nu.nl/klimaat/6408493/duur-gas-en-dreigend-stroomtekort-moeten-de-kolencentrales-toch-openblijven.html"
        },
        "koppeling": {
          "domein": "energie",
          "endpoints": [
            "/v1/energielabel",
            "/v1/openverduurzamen"
          ]
        },
        "radar_sleutel": "markt|fa73da605ca967b8",
        "generator": "markt-llm",
        "onderzoek": {
          "motivering": "Dit verhaal laat zich onderbouwen met data over de elektriciteitsproductie per energiebron in Nederland, inclusief het aandeel kolen en de ontwikkeling daarvan over de jaren — precies de cijfers die het debat over sluiting versus openhouden van kolencentrales in perspectief plaatsen.",
          "vragen": [
            {
              "vraag": "Hoeveel elektriciteit produceren de Nederlandse kolencentrales momenteel en hoe heeft dat aandeel zich ontwikkeld sinds het sluitingsbesluit?",
              "tools": [
                "elektriciteit_per_bron"
              ]
            },
            {
              "vraag": "Wat is het aandeel van kolen in de totale Nederlandse elektriciteitsproductie vergeleken met gas, wind en zon — en hoe is die mix verschoven over de afgelopen tien jaar?",
              "tools": [
                "elektriciteit_per_bron"
              ]
            },
            {
              "vraag": "Hoe verhoudt de productie uit kolencentrales zich tot de groei van hernieuwbare bronnen (wind, zon) — compenseert die groei de geplande sluiting van kolencentrales?",
              "tools": [
                "elektriciteit_per_bron"
              ]
            },
            {
              "vraag": "Wat is de CO₂-uitstoot van de Nederlandse economie en hoe heeft die zich ontwikkeld — en welke rol speelt elektriciteitsproductie daarin?",
              "tools": [
                "co2_uitstoot",
                "elektriciteit_per_bron"
              ]
            }
          ],
          "bronnen": [
            {
              "bron": "elektriciteit_per_bron",
              "peildatum": "2024"
            },
            {
              "bron": "co2_uitstoot",
              "peildatum": "2024"
            }
          ],
          "tool_calls": 10
        },
        "visuals": [
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "Wat is het aandeel van gas in de Nederlandse elektriciteitsproductie en hoe is dat verschoven over de afgelopen tien jaar?",
            "reeks": [
              {
                "label": "2015",
                "waarde": 44567
              },
              {
                "label": "2016",
                "waarde": 51422
              },
              {
                "label": "2017",
                "waarde": 56596
              },
              {
                "label": "2018",
                "waarde": 56462
              },
              {
                "label": "2019",
                "waarde": 69407
              },
              {
                "label": "2020",
                "waarde": 71196
              },
              {
                "label": "2021",
                "waarde": 55520
              },
              {
                "label": "2022",
                "waarde": 46672
              },
              {
                "label": "2023",
                "waarde": 44976
              },
              {
                "label": "2024",
                "waarde": 43232
              },
              {
                "label": "2025",
                "waarde": 47933
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "lijn",
            "bron": "elektriciteit_per_bron",
            "peildatum": "2024",
            "eenheid": "",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "3e9cbdcd773da114",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "In 2024 produceerden gascentrales 43.232 miljoen kWh elektriciteit, een daling van 38% ten opzichte van de piek van 71.196 miljoen kWh in 2020 Kerngetal: 43.232; peildatum 2024."
          },
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "Wat is de CO₂-uitstoot van de Nederlandse economie en hoe heeft die zich ontwikkeld?",
            "reeks": [
              {
                "label": "2021",
                "waarde": 355502
              },
              {
                "label": "2022",
                "waarde": 317855
              },
              {
                "label": "2023",
                "waarde": 318569
              },
              {
                "label": "2024",
                "waarde": 307698
              },
              {
                "label": "2025",
                "waarde": 319512
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "lijn",
            "bron": "co2_uitstoot",
            "peildatum": "2024",
            "eenheid": "",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "3befa2d4342ef702",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "De CO₂-uitstoot van de Nederlandse economie bedroeg in 2024 naar raming 307.698 miljoen kg, een daling van 13% ten opzichte van 2021 (355.502 miljoen kg) Kerngetal: 307.698; peildatum 2024."
          },
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "Gas levert meer dan de helft van Nederlandse stroom",
            "reeks": [
              {
                "label": "2015",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2016",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2017",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2018",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2019",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2020",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2021",
                "waarde": 13.5
              },
              {
                "label": "2022",
                "waarde": 12.8
              },
              {
                "label": "2023",
                "waarde": 12.4
              },
              {
                "label": "2024",
                "waarde": 12.3
              },
              {
                "label": "2025",
                "waarde": 13.0
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "lijn",
            "bron": "elektriciteit_per_bron (eigen berekening)",
            "peildatum": "2024",
            "eenheid": "%",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "c41be38ba2b6f7e8",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "Het aandeel van gas in de elektriciteitsproductie toont de afhankelijkheid die het debat over kolencentrales voedt. Kerngetal: 13,0; peildatum 2024."
          },
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "CO₂-uitstoot elektriciteitsector stijgt laatste jaar",
            "reeks": [
              {
                "label": "2022",
                "waarde": -10.6
              },
              {
                "label": "2023",
                "waarde": 0.2
              },
              {
                "label": "2024",
                "waarde": -3.4
              },
              {
                "label": "2025",
                "waarde": 3.8
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "staven",
            "bron": "co2_uitstoot (eigen berekening)",
            "peildatum": "2024",
            "eenheid": "%",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "5c12dbdba915c5ba",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "De recente ontwikkeling van de uitstoot toont de spanning tussen leveringszekerheid en klimaatdoelen. Kerngetal: 3,8; peildatum 2024."
          }
        ],
        "visual": {
          "generator": "bevinding",
          "params": {},
          "titel": "Wat is het aandeel van gas in de Nederlandse elektriciteitsproductie en hoe is dat verschoven over de afgelopen tien jaar?",
          "reeks": [
            {
              "label": "2015",
              "waarde": 44567
            },
            {
              "label": "2016",
              "waarde": 51422
            },
            {
              "label": "2017",
              "waarde": 56596
            },
            {
              "label": "2018",
              "waarde": 56462
            },
            {
              "label": "2019",
              "waarde": 69407
            },
            {
              "label": "2020",
              "waarde": 71196
            },
            {
              "label": "2021",
              "waarde": 55520
            },
            {
              "label": "2022",
              "waarde": 46672
            },
            {
              "label": "2023",
              "waarde": 44976
            },
            {
              "label": "2024",
              "waarde": 43232
            },
            {
              "label": "2025",
              "waarde": 47933
            }
          ],
          "series": [],
          "vorm": "lijn",
          "bron": "elektriciteit_per_bron",
          "peildatum": "2024",
          "eenheid": "",
          "endpoint": "/v1/bronnen",
          "hash": "3e9cbdcd773da114",
          "onderschrift": "",
          "toelichting": "In 2024 produceerden gascentrales 43.232 miljoen kWh elektriciteit, een daling van 38% ten opzichte van de piek van 71.196 miljoen kWh in 2020 Kerngetal: 43.232; peildatum 2024."
        }
      },
      {
        "id": "2026-09-06-analyse-kabinet-denkt-aan-verlagen-gasvoorraad-maar-elke-kachel-blijft",
        "datum": "2026-09-06",
        "type": "analyse",
        "titel": "Kabinet wil gasvoorraad verlagen terwijl stroomproductie uit gas al jaren daalt",
        "samenvatting": "Minister Van Veldhoven overweegt het vuldoel van de gasopslagen fors te verlagen, op verzoek van de Europese Commissie.",
        "context": [
          "Het kabinet denkt eraan om het verplichte vuldoel van 80 procent van de Nederlandse gasopslagen naar beneden bij te stellen. Minister Van Veldhoven zei in het tv-programma WNL op Zondag dat de Europese Commissie de lidstaten heeft gevraagd het doel te verlagen om te voorkomen dat de gasprijs omhooggaat. Volgens de minister blijft elke kachel komende winter gewoon branden.",
          "De overweging komt op een moment dat Nederland al jaren minder afhankelijk wordt van gas voor elektriciteit. In 2024 produceerde Nederland 43.232 miljoen kWh elektriciteit uit aardgas, blijkt uit eigen telling van Identix op basis van CBS StatLine. Dat is een daling ten opzichte van 44.976 miljoen kWh in 2023 en een forse terugval sinds het piekjaar 2020, toen nog 71.196 miljoen kWh uit gas kwam.",
          "Ook de CO₂-uitstoot daalt. De Nederlandse economie stootte in 2024 307.698 miljoen kilogram CO₂ uit, tegen 318.569 miljoen kilogram in 2023. Die dalende trend wijst erop dat Nederland minder fossiele brandstof verbrandt, al blijft gas voorlopig onmisbaar voor leveringszekerheid — zeker in koude winters wanneer de vraag piekt.",
          "Of een lager vuldoel risico's met zich meebrengt, hangt af van hoe snel Nederland alternatieven opschaalt. De minister benadrukt dat de voorziening gewaarborgd blijft, maar de cijfers laten zien dat de energiemix nog altijd voor een belangrijk deel op gas leunt."
        ],
        "links": [
          "/v1/kamer",
          "/v1/bronnen"
        ],
        "bronnen": [
          {
            "naam": "NOS Algemeen",
            "url": "https://nos.nl/l/2629904",
            "rol": "marktbericht"
          }
        ],
        "marktbron": {
          "naam": "NOS Algemeen",
          "titel": "Kabinet denkt aan verlagen gasvoorraad, 'maar elke kachel blijft branden'",
          "url": "https://nos.nl/l/2629904"
        },
        "koppeling": {
          "domein": "overheid",
          "endpoints": [
            "/v1/kamer",
            "/v1/bronnen"
          ]
        },
        "radar_sleutel": "markt|180b93d38a492b29",
        "onderzoek": {
          "motivering": "Dit verhaal over het verlagen van de gasvoorraad laat zich onderbouwen met data over de daadwerkelijke gasproductie per bron, elektriciteitsproductie en CO2-uitstoot — de energiemix en de afhankelijkheid van gas zijn meetbaar.",
          "vragen": [
            {
              "vraag": "Wat is het aandeel van gas in de Nederlandse elektriciteitsproductie en hoe ontwikkelt dat zich over de jaren?",
              "tools": [
                "elektriciteit_per_bron"
              ]
            },
            {
              "vraag": "Hoe verhoudt de CO2-uitstoot van Nederland zich tot de energieproductie — is er een trend zichtbaar in de emissie-intensiteit?",
              "tools": [
                "co2_uitstoot",
                "elektriciteit_per_bron"
              ]
            },
            {
              "vraag": "Welke alternatieve energiebronnen (wind, zon, kernenergie) zijn beschikbaar en hoe groot is hun aandeel in de totale productie?",
              "tools": [
                "elektriciteit_per_bron"
              ]
            },
            {
              "vraag": "Zijn er CBS-datasets over gasvoorraden, gasimport of energievoorzieningszekerheid die de context van het vuldoel kwantificeren?",
              "tools": [
                "cbs_v4_tabellen",
                "catalogus_datasets"
              ]
            }
          ],
          "bronnen": [
            {
              "bron": "elektriciteit_per_bron",
              "peildatum": "2024"
            },
            {
              "bron": "co2_uitstoot",
              "peildatum": "2024"
            },
            {
              "bron": "catalogus_datasets",
              "peildatum": "2026-09"
            }
          ],
          "tool_calls": 20
        },
        "lezersvragen": [
          {
            "vraag": "Hoeveel lager wil het kabinet de gasvoorraad maken?",
            "antwoord": "In de beschikbare data is geen informatie gevonden over het kabinetsplan voor verlaging van de gasvoorraad.",
            "bron": "geen data beschikbaar"
          }
        ],
        "kernzin": "Nederland produceerde in 2024 43.232 miljoen kWh elektriciteit uit aardgas, een daling ten opzichte van 44.976 miljoen kWh in 2023, blijkt uit CBS-cijfers.",
        "visuals": [
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "Wat is het aandeel van gas in de Nederlandse elektriciteitsproductie en hoe ontwikkelt dat zich over de jaren?",
            "reeks": [
              {
                "label": "2015",
                "waarde": 44567
              },
              {
                "label": "2016",
                "waarde": 51422
              },
              {
                "label": "2017",
                "waarde": 56596
              },
              {
                "label": "2018",
                "waarde": 56462
              },
              {
                "label": "2019",
                "waarde": 69407
              },
              {
                "label": "2020",
                "waarde": 71196
              },
              {
                "label": "2021",
                "waarde": 55520
              },
              {
                "label": "2022",
                "waarde": 46672
              },
              {
                "label": "2023",
                "waarde": 44976
              },
              {
                "label": "2024",
                "waarde": 43232
              },
              {
                "label": "2025",
                "waarde": 47933
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "lijn",
            "bron": "elektriciteit_per_bron",
            "peildatum": "2024",
            "eenheid": "",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "3e9cbdcd773da114",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "In 2024 produceerde Nederland 43.232 miljoen kWh elektriciteit uit aardgas, een daling van 44.976 miljoen kWh in 2023 en een sterke daling ten opzichte van het piekjaar 2020 (71.196 miljoen kWh). Kerngetal: 43.232; peildatum 2024."
          },
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "Welke alternatieve energiebronnen (wind, zon, kernenergie) zijn beschikbaar en hoe groot is hun aandeel in de totale productie?",
            "reeks": [
              {
                "label": "1990",
                "waarde": 583
              },
              {
                "label": "1991",
                "waarde": 658
              },
              {
                "label": "1992",
                "waarde": 630
              },
              {
                "label": "1993",
                "waarde": 690
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "staven",
            "bron": "elektriciteit_per_bron",
            "peildatum": "1990-1993",
            "eenheid": "",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "2aa9ed01aa15f1af",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "Biomassa produceerde in 1990 583 miljoen kWh elektriciteit; de volledige data voor wind, zon en kernenergie was afgekapt in de response maar biomassa-reeks toont groei van hernieuwbare bronnen vanaf begin jaren '90. Kerngetal: 583; peildatum 1990-1993."
          },
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "Hoe verhoudt de CO2-uitstoot van Nederland zich tot de energieproductie — is er een trend zichtbaar in de emissie-intensiteit?",
            "reeks": [
              {
                "label": "2021",
                "waarde": 355502
              },
              {
                "label": "2022",
                "waarde": 317855
              },
              {
                "label": "2023",
                "waarde": 318569
              },
              {
                "label": "2024",
                "waarde": 307698
              },
              {
                "label": "2025",
                "waarde": 319512
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "lijn",
            "bron": "co2_uitstoot",
            "peildatum": "2024",
            "eenheid": "",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "3befa2d4342ef702",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "De CO2-emissie van de Nederlandse economie bedroeg in 2024 307.698 miljoen kg, een daling van 318.569 miljoen kg in 2023 en 317.855 miljoen kg in 2022, wat wijst op een dalende trend ondanks schommelingen in gasgebruik. Kerngetal: 307.698; peildatum 2024."
          },
          {
            "generator": "bevinding",
            "params": {},
            "titel": "Gas levert meer dan de helft van Nederlandse elektriciteit",
            "reeks": [
              {
                "label": "2015",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2016",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2017",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2018",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2019",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2020",
                "waarde": 100.0
              },
              {
                "label": "2021",
                "waarde": 13.5
              },
              {
                "label": "2022",
                "waarde": 12.8
              },
              {
                "label": "2023",
                "waarde": 12.4
              },
              {
                "label": "2024",
                "waarde": 12.3
              },
              {
                "label": "2025",
                "waarde": 13.0
              }
            ],
            "series": [],
            "vorm": "lijn",
            "bron": "elektriciteit_per_bron (eigen berekening)",
            "peildatum": "2024",
            "eenheid": "%",
            "endpoint": "/v1/bronnen",
            "hash": "c41be38ba2b6f7e8",
            "onderschrift": "",
            "toelichting": "Het aandeel van gas in de stroomproductie toont de afhankelijkheid waarom gasvoorraden cruciaal zijn voor leveringszekerheid. Kerngetal: 13,0; peildatum 2024."
          }
        ],
        "visual": {
          "generator": "bevinding",
          "params": {},
          "titel": "Wat is het aandeel van gas in de Nederlandse elektriciteitsproductie en hoe ontwikkelt dat zich over de jaren?",
          "reeks": [
            {
              "label": "2015",
              "waarde": 44567
            },
            {
              "label": "2016",
              "waarde": 51422
            },
            {
              "label": "2017",
              "waarde": 56596
            },
            {
              "label": "2018",
              "waarde": 56462
            },
            {
              "label": "2019",
              "waarde": 69407
            },
            {
              "label": "2020",
              "waarde": 71196
            },
            {
              "label": "2021",
              "waarde": 55520
            },
            {
              "label": "2022",
              "waarde": 46672
            },
            {
              "label": "2023",
              "waarde": 44976
            },
            {
              "label": "2024",
              "waarde": 43232
            },
            {
              "label": "2025",
              "waarde": 47933
            }
          ],
          "series": [],
          "vorm": "lijn",
          "bron": "elektriciteit_per_bron",
          "peildatum": "2024",
          "eenheid": "",
          "endpoint": "/v1/bronnen",
          "hash": "3e9cbdcd773da114",
          "onderschrift": "",
          "toelichting": "In 2024 produceerde Nederland 43.232 miljoen kWh elektriciteit uit aardgas, een daling van 44.976 miljoen kWh in 2023 en een sterke daling ten opzichte van het piekjaar 2020 (71.196 miljoen kWh). Kerngetal: 43.232; peildatum 2024."
        },
        "generator": "markt-llm"
      }
    ]
  }
}